Hoeveel compost per m2 gazon: dosering en toepassing

Voor een bestaand gazon strooi je in het voorjaar of najaar een laag compost van 1 tot maximaal 2 cm (10 tot 20 liter per m²) uit. Leg je een nieuw gazon aan, dan werk je 2 tot 5 cm compost door de bovenste 15 tot 20 cm grond. Dat zijn de twee richtgetallen waar je mee start, en in dit artikel lees je precies hoe je dat aanpakt.

Richtgetal: hoeveel compost per m² voor nieuw en bestaand gazon

De dosering hangt af van of je een nieuw gazon aanlegt of een bestaand gazon verbetert. Dat zijn twee heel verschillende situaties.

Bij een bestaand gazon is 1 cm per jaar de praktische standaard. Meer dan 2 cm tegelijk doe je beter niet, want dan riskeer je dat het gras letterlijk verstikt doordat de laag te dik is om er snel genoeg doorheen te groeien. Houd je aan de 1 cm per beurt en herhaal dat jaarlijks, dan bouw je de bodemstructuur gestaag op zonder problemen.

Dosering bepalen op basis van bodem en gazonsituatie

Niet elk gazon heeft dezelfde behoefte. De bodemsoort en de huidige staat van je gras bepalen mede hoeveel compost zinvol is.

Zandige of arme bodem

Op een zandige bodem droogt het gras snel uit en spoelen voedingsstoffen snel weg. Hier doet compost het meeste werk: de organische stof verbetert het watervasthoudend vermogen en voegt langzaam voedingsstoffen toe. Ga hier voor de volle 2 cm bij je jaarlijkse beurt, en overweeg de eerste twee jaar twee keer per jaar een lichte gift van 5 mm.

Verdichte of lemige bodem

Op een klei- of leembodem is verdichting het grootste probleem. Compost helpt de structuur los te maken, maar werkt hier het beste als je het combineert met verticuteren of een gazonluchter. Verticuteer eerst, zodat de compost ook echt in de bovenste laag kan komen. Doseer daarna 1 cm als topdressing.

Mosdruk of viltlaag

Zie je veel mos of voelt de gazonbodem sponsachtig aan door een dikke viltlaag, dan is compost alleen niet de oplossing. Verticuteer eerst grondig om de viltlaag te verwijderen, controleer daarna de pH (mos gedijt goed bij een te lage pH, ideaal voor gras is 6,0 tot 6,5) en strooi dan pas je compost uit. Bij een te lage pH is kalken een betere eerste stap dan compost.

Slecht groeiend of dun gras

Groeit het gras traag en ziet het er geel of dun uit, dan is er mogelijk een tekort aan stikstof. Compost is een trage stikstofbron en levert zeker geen snelle groeiboost. In dat geval combineer je de compostgift met een aanvullende bemesting, hierover meer in het hoofdstuk over combineren.

Hoe breng je compost aan: laagdikte, verdelen, inwerken en water geven

De methode van aanbrengen is minstens zo belangrijk als de hoeveelheid. Doe je het slordig, dan krijg je ongelijke plekken en mogelijk verstikking.

1. Maai het gras kort voor je begint, bij voorkeur tot 3 tot 4 cm. Zo kan de compost makkelijker tot bij de bodem komen.
2. Gebruik fijn gezeefde compost. Grove stukken hout of schors verdelen niet gelijkmatig en werken slecht in. Compost met een korrelgrootte kleiner dan 5 mm is ideaal.
3. Strooi de compost in kleine hoopjes over het gazon, verspreid met een schop of emmer. Doe dit stelselmatig rij voor rij om een gelijke dekking te krijgen.
4. Verdeel de compost met een hark of een bezem en werk het licht in de bovenste laag. Duw het gras een beetje omhoog zodat de compost naar beneden zakt. Je kunt ook een rubbermat of gazonroller gebruiken om het in te drukken.
5. Controleer of je nergens een laag ziet van meer dan 2 cm. Hark dikke plekken uit.
6. Geef direct na het aanbrengen goed water, zodat de compost vochtig wordt en sneller ineenzakt en integreert in de bodem. Hou het gazon de eerste twee weken vochtig.

Een handige vuistregel: als je na het aanbrengen de grassprietjes nauwelijks meer kunt zien, heb je te veel gestrooid. Het gras moet duidelijk zichtbaar blijven door de compostlaag heen.

Beste moment in Nederland en seizoensplanning

In Nederland zijn het voorjaar (maart tot mei) en het najaar (september tot oktober) de beste momenten om compost te strooien. Het gras groeit dan actief, waardoor de compost sneller wordt opgenomen en het risico op verstikking kleiner is.

In de zomer, zeker tijdens droogte, heeft de bodem minder opnamecapaciteit en is de kans op uitdroging van de compostlaag groter. In de winter doet compost weinig nuttigs: biologische activiteit in de bodem staat dan vrijwel stil. Doe het dus niet in de winter.

Een handige jaarplanning ziet er zo uit: strooi compost in het voorjaar (voor of na je eerste bemestingsbeurt), maaien en bemest in de zomer, en gebruik het najaar eventueel voor een tweede lichte compostbeurt van 5 mm als de bodem het nodig heeft. Als je in het najaar ook kalkt, doe dat dan na het maaien en bij voorkeur niet tegelijk met de compost, zodat je de werking niet verstoort.

Compost vs kunstmest en organische meststoffen: combineren of vervangen

Compost is geen vervanging voor kunstmest of andere organische meststoffen. Het is in de eerste plaats een bodemverbeteraar: het verbetert de structuur, het bodemleven en het watervasthoudend vermogen. De hoeveelheid stikstof, fosfor en kalium in compost is laag en wordt langzaam vrijgegeven. Je kunt er het gras niet snel mee bijvoeden als het tekortkomt.

De praktische aanpak is dan ook: combineer compost met gerichte bemesting. In de Nederlandse gazonpraktijk bemest je normaal gesproken drie keer per jaar (voorjaar, zomer, najaar) met een gazonmeststof, en je voegt daar één keer per jaar een compostgift aan toe.

Wil je vergelijken met andere organische meststoffen: koemestkorrels en bloedmeel leveren sneller beschikbare stikstof dan compost. Bloedmeel heeft bij ECOstyle een standaarddosering van zo'n 30 gram per m² voor gazon en werkt relatief snel. Koemestkorrels zitten er tussenin qua afgifte. Koemestkorrels kun je gebruiken als aanvulling, maar de hoeveelheid per m² hangt af van wat je gazon nodig heeft en welke meststof je precies gebruikt koemestkorrels per m².

Champost (champignonmest) heeft een andere samenstelling dan tuincompost en geeft stikstof binnen ongeveer 60 dagen vrij. Wil je weten hoeveel champost per m² je het beste kunt gebruiken, dan helpt het om dezelfde richtgetallen voor laagdikte en frequentie aan te houden. Lavameel is weer een heel ander type bodemverbeteraar: het verbetert de mineralenbalans en de weerbaarheid, maar werkt niet als directe voedingsbron. Dosering voor lavameel ligt doorgaans rond 100 gram per m² voor gazon.

Gebruik je compost al, dan hoef je geen champost of paardenmest er bovenop te gooien. Die middelen doen grotendeels hetzelfde en te veel organisch materiaal in één keer verstoort de bodembalans. Kies er één als bodemverbeteraar en vul aan met gerichte bemesting als de voeding tekortschiet.

Voorkomen van problemen en wat te doen als het gazon niet verbetert

Het grootste risico bij compost op gazon is te dik strooien. Een laag van meer dan 2 cm tegelijk kan het gras letterlijk verstikken: het gras krijgt te weinig licht en de wortels kunnen de laag niet snel genoeg doorgroeien. Gebruik je natte of te grove compost, dan kan de laag ook ongelijk zakken en plekkerig worden.

Verdeel de compost altijd gelijkmatig, gebruik fijn gezeefde kwaliteitscompost en beperk je tot maximaal 2 cm per beurt. Als je twijfelt of de laag te dik is, hark dan een deel van de compost weg. Beter iets te weinig dan te veel.

Geef na het aanbrengen altijd water. De eerste twee weken na de compostgift is regelmatige watergift cruciaal: het helpt de compost om in te zakken, het bodemleven te activeren en het gras om te herstellen. Na verticuteren is het doel om de bodem vochtig te houden, zodat het gazon kan herstellen de bodem vochtig te houden zodat het gazon herstelt. Dit geldt zeker als je compost combineert met verticuteren.

Geen resultaat na 4 tot 8 weken? Dit zijn je volgende stappen

Compost werkt langzaam. Na vier weken zie je misschien nog weinig verschil, maar na acht weken zou het gras duidelijk groener en dichter moeten zijn als de bodemomstandigheden in orde waren. Zie je nog steeds weinig verbetering, doorloop dan dit stappenplan:

1. Meet de pH van de bodem. Een te lage pH (onder 6,0) blokkeert de opname van voedingsstoffen, ook al heb je net compost gestrooid. Kalk het gazon bij een pH onder 6,0 en wacht dan 4 weken voor de volgende stap.
2. Controleer of het gras voldoende stikstof krijgt. Geef een gerichte bemesting met een gazonmeststof of koemestkorrels als het gras geel of erg traag groeit.
3. Bekijk de bodemstructuur. Verdichting helpt geen enkele meststof of compost overwinnen. Verticuteer en prik de bodem los met een gazonluchter als het water slecht wegloopt.
4. Kijk naar mosdruk. Mos wijst op onderliggende problemen: lage pH, schaduw, verdichting of te veel vocht. Los die oorzaak eerst op, want compost verhelpt mos niet.
5. Overweeg bijzaaien. Als er kale plekken zijn na de compostbeurt, helpt bijzaaien met geschikt graszaad gecombineerd met goed water geven om het gazon weer dicht te krijgen.

Compost is een middel voor de lange termijn. Wie het jaarlijks goed toepast, ziet het gazon elk jaar iets verbeteren: betere bodemstructuur, minder verdichting, gezonder bodemleven. De snelle oplossing voor een ziek gazon is het niet, maar als onderdeel van een breed verzorgingsplan doet compost heel veel goeds.